Overstroomde straat in België
Leestijd: 3 min
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Wat is de watertoets en waarom is dit goed nieuws voor kopers en huurders?

Bij het zoeken naar een koop- of huurwoning vraag je je misschien niet meteen af of de directe omgeving gevoelig is voor overstromingen. Het recente verleden leert ons echter dat wateroverlast allesbehalve een ver-van-ons-bed-show is. De Vlaamse watertoets is een van de initiatieven in ons land om ook kopers en huurders gerust te stellen dat ze straks niet zonder waarschuwing met de voeten in het water staan.

Wat is de watertoets?

De watertoets is een verplichte procedure vanuit de Vlaamse overheid bij iedere nieuwe aanvraag voor een omgevingsvergunning. Dus ook bij het verkavelen tot bouwgrond of het bouwen van een woning.

De toets moet bepalen of de activiteit zelf schade toebrengt aan de mens, de natuur of het milieu. Blijkt uit de watertoets bijvoorbeeld dat een nieuwbouw een schadelijke impact heeft, dan mag de bouw niet doorgaan.

Ook het risico op wateroverlast valt onder deze schadelijke effecten, want wonen op een overstromingsgevoelige plek heeft een rechtstreekse negatieve impact op de mens. Net daarom heeft de Vlaamse overheid de overstromingsgevoelige gebieden duidelijk in kaart gebracht. En belangrijk: ook verkopers of verhuurders moeten potentiële kopers en huurders via de informatie uit deze tool informeren.

Het doel is om te vermijden dat er op overstromingsgevoelige locaties nog wordt bijgebouwd of dat toekomstige kopers of huurders niet in het ongewisse blijven van de eventuele risico’s op waterlast. Geen overbodige luxe als je weet dat 2024 het natste jaar ooit bleek sinds de start van de metingen in Ukkel in 1833.

De watertoets geldt enkel in Vlaanderen. Het Brussels Hoofdstedelijk en het Waalse Gewest – waar sinds de zware overstromingen in 2021 strengere regels gelden rond vergunningen in overstromingsgevoelige gebieden – hanteren voorlopig geen gelijkaardige procedure. Wel beschikken ze over hun eigen overstromingskaarten waarop ze hun overstromingsbeleid baseren:

luchtfoto van overstroomde verkaveling met woningen
Extra maatregelen tegen wonen in overstromingsgevoelig gebied zijn geen overbodige luxe als je weet dat 2024 het natste jaar ooit bleek sinds de start van de metingen in Ukkel in 1833.

Woning op het oog? Check de G-score

Bijkomend voordeel voor huurders en kopers: op 1 januari 2023 lanceerde Vlaanderen de P- en G-scores. Deze geven aan hoe gevoelig percelen (P) of gebouwen (G) zijn voor overstromingen.

Deze score vind je voortaan (verplicht) terug:

Huurders en kopers in Vlaanderen moéten dus uitdrukkelijk geïnformeerd worden over de overstromingsrisico’s die gepaard gaan met de woning in kwestie. En of het risico vanuit de lucht (regen), rivieren of beken, of vanop zee komt.

  • Score A: geen overstromingskans volgens de modellen
  • Score B: kleine overstromingskans, rekeninghoudend met de gevolgen van de klimaatverandering tot 2050
  • Score C: kleine overstromingskans onder het huidige klimaat
  • Score D: middelgrote overstromingskans onder het huidige klimaat

Kortom, kom je een vastgoedzoekertje met score D tegen, dan mag je er dus zeker van zijn dat jouw woning in risicovol overstromingsgebied ligt.

Ook in het Waals Gewest zijn verkopers en verhuurders wettelijk verplicht om potentiële kopers duidelijk te informeren over overstromingsrisico’s, zowel via de vastgoedzoekertjes als via een eventuele verkoopakte bij de notaris. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is er vooralsnog geen verplichting om hierover te communiceren via de zoekertjes, wel via de notaris bij verkoop.

Toch het risico nemen? Dit zijn mogelijk gevolgen

Overweeg je om een eventuele waarschuwing toch langs je neer te leggen? Weet dat dit andere mogelijke gevolgen met zich meebrengt:

Als koper

  • Invloed op je verzekering: bij hogere overstromingsrisico’s kunnen verzekeringsmaatschappijen strengere voorwaarden of hogere premies hanteren of zelfs weigeren om je woning te verzekeren tegen waterschade;
  • Strengere renovatievoorwaarden: in overstromingsgevoelige zones gelden er mogelijk beperkingen en/of strengere voorwaarden rond (ver)bouwen, verharden of verkavelen;
  • Structurele schade: frequente wateroverlast kan zelfs leiden tot verzwakte funderingen of scheuren in de woning;
  • Potentieel lagere herverkoopwaarde: kandidaat-kopers worden in de toekomst mogelijk nog meer afgeschrikt door overstromingsgevoelige regio’s en dat kan een negatieve impact hebben op een eventuele doorverkoopprijs.

Als huurder

  • Verzekering en aansprakelijkheid: je bent als huurder niet aansprakelijk voor overstromingsschade aan het pand zelf, maar je persoonlijke inboedel extra verzekeren is wel aangeraden.
  • Mogelijke gezondheidsrisico’s: woningen die in het verleden vaker onder water kwamen te staan, kunnen lijden onder opstijgend vocht of schimmelvorming.
kapotte en modderige houten vloer in woonkamer na overstroming
Bij hogere overstromingsrisico’s kunnen verzekeringsmaatschappijen strengere voorwaarden of hogere premies hanteren. Zelfs weigeren om je woning te verzekeren tegen waterschade is een optie.

Leg de watertoets nooit zomaar langs je neer

De watertoets en de later ingevoerde P- en G-scores bieden welgekomen zekerheid aan kopers en huurders in Vlaanderen. Je hebt zelf nog steeds het laatste woord. Besef wel dat het klimaat er wellicht niet minder wispelturig op wordt de komende jaren en decennia.

Blijf daarom alert en laat je goed informeren. Check het risico vooraf en wees voorbereid op eventuele negatieve gevolgen van je keuze. En mocht je toch ooit slachtoffer worden van een overstroming, neem dan nu al de tijd om te leren hoe je je hier op voorbereidt en je woning maximaal beschermt tegen wateroverlast.

Doe meteen de test op Immoweb

Welke woningen houden het gegarandeerd droog en waar duik je best iets dieper in de watertoetsgegevens? Blader door de talrijke vastgoedzoekertjes in jouw regio en zet de eerste stap naar jouw toekomstige nieuwe thuis!

Vind jouw woning op Immoweb!

Meer artikelen